Εξομολογήσεις ... με τον Γιάννη Σπανδωνή

Γράφτηκε από την

eikona 1  Spandonis

Έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τις ιστορίες των βιβλίων μέσα από τη σκοπιά των συγγραφέων ... Όμως, υπάρχουν και αυτοί που μας προσφέρουν τη χαρά του ταξιδιού σε ιστορίες άλλων χωρών, ιδεών, αντιλήψεων ...

Η μετάφραση ενός ξένου βιβλίου είναι πολύ σημαντική και εξίσου δύσκολη με τη συγγραφή ...

Ας δούμε τη μαγεία της μετάφρασης μέσα από τη συζήτησή μας με τον κύριο Γιάννη Σπανδωνή, τον μεταφραστή του βιβλίου "Ο Δερματοστίκτης του Άουσβιτς" (και πολλών άλλων επίσης) ...

 

1. Καλησπέρα κύριε Σπανδωνή. Σας ευχαριστώ για τον χρόνο που θα αφιερώσετε για να μας παραχωρήσετε τη συνέντευξη για το site μας Aisthisis.gr. Ξεκινώντας, θα ήθελα να μας πείτε λίγα λόγια για εσάς.

Γεννήθηκα στην Αθήνα που την λατρεύω κι ας με πληγώνει. Δημοσιογράφος από αταβισμό, παντρεύτηκα την ενημέρωση. Στον δρόμο όμως, απέκτησα δύο ερωμένες: Τη μετάφραση και τη συγγραφή -που κι οι δυο βέβαια τον ίδιο στόχο υπηρετούν: Την ενημέρωση. Ενημέρωση για ξένες ιδέες και τρόπους ζωής απ' τη μια, ενημέρωση για περασμένα γεγονότα που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα του Έλληνα απ' την άλλη, μια που υπηρετώ το διαχρονικό ιστορικό μυθιστόρημα. 

 

2. Δημοσιογράφος, συγγραφέας, μεταφραστής, λοιπόν, και με σημαντικό έργο πίσω σας. Ποια από τις τρεις αυτές ειδικότητες σας εκφράζει πιο πολύ;

Νομίζω ότι με τα παραπάνω έχω απαντήσει ήδη σ' αυτό. Η αγάπη μου και για τις τρεις μου ιδιότητες είναι αξεδιάλυτη.

 

3. Η μετάφραση πώς μπήκε στη ζωή σας;

Ενστικτωδώς. Ο πατέρας μου, πεθαίνοντας, είχε αφήσει μισή τη μετάφραση του βιβλίου "Κόσμοι σε σύγκρουση" του λαμπρού επιστήμονα και οραματιστή Εμ. Βελικόφσκι. Βάλθηκα να την τελειώσω λοιπόν -κι ο έρωτας με τη μετάφραση ήρθε κεραυνοβόλος.

 

4. Πώς ξεκινάτε τη μετάφραση ενός βιβλίου; Διαβάζετε πρώτα το βιβλίο και μετά ξεκινάτε ή κατευθείαν αρχίζετε τη μετάφραση;

Ε, αν δεν ξέρεις με τι έχεις να κάνεις, πώς θα καταπιαστείς μαζί του; Μια κάθετη ανάγνωση τουλάχιστον, είναι απαραίτητη.

 

5. Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να αποδοθεί ένα κείμενο στα ελληνικά; Πώς αντιμετωπίζετε τυχόν δυσκολίες σε θέματα όπως ακριβούς απόδοσης της λέξεως;

Η κυριότερη δεξιότητα που πρέπει να έχει ένας μεταφραστής, είναι να ξέρει καλά Ελληνικά. Και βέβαια, να γνωρίζει τη  νοοτροπία της όποιας ξένης γλώσσας, τους ιδιωματισμούς της, τις ακροβασίες της. Όσο για την ακρίβεια της απόδοσης, θα σας θυμίσω ένα παλιό ευφυολόγημα: Η μετάφραση είναι σαν τη γυναίκα. Όταν είναι ωραία, δεν είναι πιστή. Και τούμπαλιν. Σημασία έχει η απόδοση του ύφους, του νοήματος και της ατμόσφαιρας, των ψυχολογικών αποχρώσεων του πρωτότυπου έργου. Όσο μεγαλύτερη πείρα -και γνώσεις- έχει ένας μεταφραστής, τόσο ωραιότερη και σωστή είναι η δουλειά του.

 

6. Πρωτότυπο κείμενο ή μεταφρασμένο; Χάνεται η ουσία της ιστορίας στη μετάφραση, όσο καλά κι αν την αποδίδει κάποιος;

Το τελικό αποτέλεσμα, είναι στο χέρι, τις ικανότητες και -το επαναλαμβάνω- την πείρα του μεταφραστή. Πείρα που αποκτάται με συνεχές γράψιμο και σβήσιμο, και πολύ διάβασμα. Διότι το διάβασμα, πέρα από την τέρψη, παρέχει και γνώσεις. Για πάρα πολλά πράγματα.

 

7. Η εκάστοτε μετάφραση έχει και δικά σας συγγραφικά στοιχεία ( ειδικά σε σημεία όπου το πρωτότυπο δεν μπορεί να αποδοθεί επ ΄ακριβώς στα ελληνικά) ή παραμένετε πιστός στο αυθεντικό κείμενο;

Όπως είπα και πριν, σημασία έχει η απόδοση του ύφους, του νοήματος και της ατμόσφαιρας του ξενόγλωσσου έργου. Όχι η απόδοση με ελληνικές λέξεις ξένων εκφράσεων και ιδιωματισμών, διότι τότε θα πρόκειται για αλαμπουρνέζικα. Ασφαλώς, προσπαθώ πάντα το ελληνικό κείμενο να παραμένει γραμμένο από τον Χ ξένο συγγραφέα, και όχι από τον Σπανδωνή. Σ' αυτή την παγίδα πέφτουν συχνά μεγάλοι δημιουργοί. Όπως ο Καζαντζάκης για παράδειγμα, που ως συγγραφέας είναι ανυπέρβλητος, αλλά ως μεταφραστής ατύχησε.

 

8. Η τελευταία μετάφρασή σας, την οποία διάβασα, ήταν «Ο Δερματοστίκτης του Άουσβιτς». Ένα συγκλονιστικό βιβλίο, που μας δείχνει μία άλλη πλευρά της ζωής στο Άουσβιτς. Μία ζωή μέσα από το πρίσμα του ανθρώπου που χάραζε τους αριθμούς στους Εβραίους. Αλήθεια, κατά τη διάρκεια της μετάφρασης, τι συναισθήματα σας δημιουργήθηκαν;

Με το που άρχισα να δουλεύω τον "Δερματοστίκτη", δεν μπόρεσα να τον αφήσω από τα χέρια μου. Ήταν ένας αληθινός μαγνήτης που με τραβούσε συνέχεια μπροστά. Και μου έδενε κόμπο το στομάχι.

 

9. Πιστεύετε ότι ιστορίες όπως αυτές συμβάλλουν στο να καταλάβουμε λάθη, πολιτικά παιχνίδια, και άλλα, ώστε να μην επαναληφθούν τέτοιες τραγικές καταστάσεις;

Όσο κοινότοπο κι αν είναι αυτό που λέτε, είναι απόλυτα αληθινό. Μεγαλύτερος δάσκαλος από την Ιστορία, δεν υπάρχει.

 

10. Τι ήταν αυτό που σας συγκίνησε περισσότερο στη συγκεκριμένη ιστορία;

Από την πρώτη σελίδα του "Δερματοστίκτη" μέχρι την τελευταία, οι συγκινήσεις δημιουργούν σωστή καταιγίδα. Σκηνές αλτρουισμού, κτηνωδίας, αγάπης, ένστικτα επιβίωσης, και πάνω απ' όλα μια βαθιά ειλικρίνεια, με έκαναν συνεχώς να βουρκώνω.

 

11. Σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο που μας αφιερώσατε. Κλείνοντας θα ήθελα να μας πείτε αν ετοιμάζετε κάτι για το μέλλον.

Εγώ σας ευχαριστώ. Όσο για το μέλλον, δουλεύω σε δυο ταμπλό: Μια πολύ σημαντική μετάφραση, και ένα δικό μου πόνημα μέσα από το οποίο φιλοδοξώ να δώσω με μυθιστορηματικό τρόπο το παρελθόν και το παρόν της Αθήνας.

Χρυσή-Σίσυ Αγγελίδου

Από Κομοτηνή και Καλαμάτα, κατέληξα στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, μετανάστρια του έρωτα. Λατρεύω τα ταξίδια και έχω γυρίσει σε πολλά - πολλά μέρη. Αλλά πάνω από όλα λατρεύω τα ταξίδια της ψυχής! Και έχω κάνει πολλά! Μέσα από την μοναδική, παντοτινή, ανεκτίμητη αγάπη για τα βιβλία. Αυτή την αγάπη -και όχι μόνο- θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Διαβάστε περισσότερα

Τελευταία άρθρα από τον/την Χρυσή-Σίσυ Αγγελίδου