«Πόσα σύνορα θα παραβιάσεις για την αγάπη» ... Μας αποκαλύπτει ο κύριος Κυριαζής

Γράφτηκε από την

kiriazis 1

Χελιδόνια τον χειμώνα; Θα μπορούσαν να επιβιώσουν; Κι αν ναι, πώς θα το κατάφερναν; ... Σαν τα χελιδόνια είναι και οι ήρωες του νέου βιβλίου του κυρίου Κυριαζή ... "Πετούν" από το ένα μέρος στο άλλο. Προσπαθούν να βρουν τόπο να ριζώσουν. Όμως, ο εμφύλιος πόλεμος τους ακολουθεί ... Θα καταφέρουν να επιβιώσουν; Να ελευθερωθούν; Πόσες θυσίες θα κάνουν, πόσα σύνορα θα καταφέρουν να περάσουν για την αγάπη; ... Όλα αυτά θα συζητήσουμε κε τον κύριο Κυριαζή ...

 

  1. Καλησπέρα κύριε Κυριαζή. Αρχικά να σας ευχαριστήσω για το χρόνο που αφιερώνετε στο site μας, Aisthisis.gr. Θα ήθελα να ξεκινήσουμε τη συζήτησή μας, λέγοντάς μας δυο λόγια για σας.

Είμαι καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και Πειραιώς. το επιστημονικό μου έργο περιλαμβάνει δέκα βιβλία (αγγλικά, ελληνικά, ένα στα ιαπωνικά) και περίπου 80 άρθρα σε διεθνή journals και συλλογικούς τόμους, με πάνω από 500 αναφορές στο έργο μου στη διεθνή βιβλιογραφία. Το λογοτεχνικό μου έργο περιλαμβάνει 21 μυθιστορήματα (5 και στις ΗΠΑ ως NicholasSnow) και μια ποιητική συλλογή στα αγγλικά και ιταλικά.

 

  1. Τα Χελιδόνια του Χειμώνα, λοιπόν, το τελευταίο σας βιβλίο και ένα από τα πιο μελανά κομμάτια της ιστορίας μας ξεπηδά μέσα από τις σελίδες του. Πώς αποφασίσατε να γράψετε για ένα θέμα το οποίο ακόμα προκαλεί αντιδράσεις;

Ως συνέχεια του προηγούμενου «Ο έρωτας στα χρόνια του πολέμου» ως κατάληξη της ιστορίας των πρωταγωνιστών. Αλλά και γιατί πιστεύω πως ακριβώς επειδή πρόκειται για μελανή και πικρή ιστορία, πρέπει να την συζητάμε, ελπίζω χωρίς προκαταλήψεις πια, και αν είναι δυνατόν, να μάθουμε για να μην επαναλάβουμε τα λάθη μας. Μετά το τέλος του Β Παγκόσμιου και άλλες χώρες όπως Ιταλία και Βέλγιο, βρέθηκαν στα πρόθυρα του εμφυλίου αλλά τελικά τον απέφυγαν, ενώ εμείς όχι, όπως ούτε η Κίνα και η Γιουγκοσλαβία.

Για τον λόγο αυτό, το Ίδρυμα Κώστα και Άρτεμις Κυριαζή οργάνωσε στις 12 Μαρτίου μια ανοιχτή συζήτηση λόγω των 70 χρόνων από τη λήξη του εμφυλίου με ομιλητές τους Δρ. Βλάση Αγτζίδη, τους καθηγητές κ. Ν. Χριστοδουλάκη και Γ. Σαλαβράκο, τον διευθυντή του ΒΗΜΑτος κο Α. Καρακούση και τον κο Ζ. Ρωσσίδη. Ήταν μια συζήτηση που κάλυψε πολλά θέματα του εμφυλίου χωρίς ακρότητες και κράτησε το ενδιαφέρον του πολυάριθμου κοινού.

Νομίζω πως αυτός είναι ο σωστός τρόπος να αντιμετωπίζουμε αυτή την ιστορία. Με γνώση και συζήτηση. Αυτό προσπαθώ να κάνω και στα «Χελιδόνια του Χειμώνα» που αν και μυθιστόρημα βασίζεται στην ιστορία, όπως φαίνεται και από ιστορικές πηγές που αναφέρω.

 

  1. Νίκος Δενδρινός και Τραμουντάνας. Δύο άντρες διαφορετικών πεποιθήσεων, αλλά με την ίδια αφοσίωση στις ιδέες, τις ίδιες αμφιβολίες, τα ίδια αδιέξοδα. Και οι δύο ποτέ δεν εγκατέλειψαν και παρέμειναν πιστοί στο κόμμα, στις ιδεολογίες. Γιατί, πιστεύετε, υπήρχε τόση προσκόλληση;

Οι δυο βασικοί ήρωες βρίσκονται σε διαφορετικά στρατόπεδα, αλλά δεν είναι μονολιθικοί. Και οι δυο έχουν βαθιές αμφιβολίες και αναρωτιούνται συνεχώς. Αλλά το κλίμα ήταν πολύ πολωμένο και οι αντιθέσεις πήγαιναν πίσω στον χρόνο, ακόμα και στον διχασμό του 1916-1922 και μετά, αν και οι ιδεολογικές διαφορές μεταβάλλονταν. Το γιατί υπήρχε τόση «προσκόλληση» είναι θέμα που ακόμα ερευνάται.

 

  1. Αντιγόνη – Κατερίνα. Οι δύο γυναίκες που σημάδεψαν τον Νίκο και τον Τραμουντάνα αντίστοιχα. Η πρώτη εθελόντρια νοσοκόμα, η δεύτερη μαχήτρια του ΔΣΕ. Και οι δύο στέκονται δίπλα στους άντρες τους, η κάθε μία με τον δικό της τρόπο. Και από αυτές παίρνουν δύναμη και ελπίδα. Τελικά, η αγάπη έχει τόση δύναμη ώστε να ωθεί στον αγώνα για ελευθερία (ακόμα κι όταν πρόκειται για έναν εμφύλιο) ή με δικαιολογία την αγάπη συνέχιζαν έναν ανούσιο πόλεμο;

Για τους συμμετέχοντες τότε, ο πόλεμος κάθε άλλο παρά ανούσιος ήταν. Και οι δυο πλευρές πολεμούσαν για το μέλλον της χώρας, όπως το αντιλαμβανόταν η κάθε μια. Όσο για την αγάπη, μπορεί να επιζήσει και να δυναμώσει, όταν είναι αληθινή, ακόμα και μέσα στις φοβερές συνθήκες ενός εμφυλίου πολέμου. Αυτό είναι το μεταφορικό και κυριολεκτικό νόημα της προμετωπίδας του βιβλίου, «πόσα σύνορα θα παραβιάσεις για την αγάπη».

 

  1. Ταυτιζόμενη με τις απορίες των πρωταγωνιστών, γιατί γίνεται ο πόλεμος. Γιατί σφάζονται αδέρφια με αδέρφια, γιατί τόσο ελληνικό αίμα χαμένο από Έλληνες, γιατί τόση τυφλή προσκόλληση σε μια ιδεολογία, γιατί εθελοτυφλούσαν όταν τους εγκατέλειπαν οι ξένες δυνάμεις, δεν μπόρεσα να καταλήξω κάπου. Τι είναι αυτό που κάνει έναν άνθρωπο να προσκολλάται σε κάτι ακόμα κι αν αυτό καταρρέει; Πίστη σε ιδανικά και κόμματα ή άρνηση παραδοχής του λάθους, πως ό,τι πίστευαν ήταν ένα ψέμα;

Αυτά είναι τα μεγάλα ερωτήματα που ακόμα και τώρα δεν έχουν απαντηθεί οριστικά. Όμως δεν είναι μόνο ελληνικά. Σκεφτείτε τον φανατισμό των Γερμανών και της χιτλερικής νεολαίας που μάχονταν στα ερείπια του Βερολίνου τον Απρίλιο του 1945, όταν ο πόλεμος είχε χαθεί αναπόφευκτα. Σκεφτείτε τους Ιάπωνες πιλότους αυτοκτονίας, τους Καμικάζι. Και όχι μόνο, γιατί υπήρχαν και ανθρώπινες τορπίλες, ανθρώπινα «αντιαρματικά» στρατιώτες που ζωσμένοι με εκρηκτικά προσπαθούσαν να ανατιναχθούν πάνω σε αμερικάνικα τανκ.

Ίσως το μόνο συμπέρασμα είναι πως οι άνθρωποι σε κάποιες περιπτώσεις χάνουν την λογική τους. Αυτή η προσκόλληση όπως λέτε σε ιδεολογίες που καταρρέουν, είτε είναι ναζισμός, είτε πίστη στον αυτοκράτορα και κώδικας τιμής (Bushido) που θεωρεί ατίμωση την παράδοση και προτιμότερο τον θάνατο, είτε στον κομμουνισμό, είναι παράλογη. Αλλά, επαναλαμβάνω, οι άνθρωποι δεν είναι πάντα ορθολογικοί (και ας είναι αυτή η παραδοχή βασική αρχή για πολλές οικονομικές θεωρίες!)

 

  1. Δεν μπορώ να μην εκφράσω τα έντονα συναισθήματα οργής, φόβου, θυμού, αλλά και τρόμου, καθώς διάβαζα τις επιθέσεις των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Ένοιωθα τις οβίδες να περνάνε δίπλα μου, τις βόμβες να σκάνε λίγο πιο κάτω. Πόνος και φρίκη μαζί. Αλληλοεξόντωση. Πώς αισθανόσασταν εσείς όταν ακούγατε όλες αυτές τις ιστορίες από τον δημοσιογράφο και συγγραφέα πατέρα σας;

Θεωρώ πως οι πιο συγκλονιστικές σελίδες του βιβλίου είναι εκείνες που περιγράφει ο πατέρας μου ως πολεμικός ανταποκριτής στον Γράμμο τον Αύγουστο του 1949 και που ο ίδιος, παρότι συγγραφέας, δεν έγραψε ποτέ. Πικρές, τραγικές, σοκαριστικές, που ελπίζω να κατάφερα να αποδώσω με το συναίσθημα που γέννησαν σε μένα. Και νομίζω πως οι φράσεις «Η νίκη δεν έχει φωτεινά φτερά. Ούτε κρατάει στεφάνι. Αν έχει φτερά, είναι μαυρισμένα από τους καπνούς και καψαλισμένα από τη φωτιά.» ... συνοψίζουν το συναίσθημα.

 eikona 2 Ta xelidonia tou xeimona

 

 

  1. Το ότι ο ίδιος ήταν κομμάτι της ιστορίας εκείνης της περιόδου, σας κάνει να αισθάνεστε και εσείς το ίδιο; Σα να ήσασταν εκεί;

Έχετε δίκιο. Αν όπως μου λένε πολλοί αναγνώστες οι περιγραφές των μαχών από τα Δεκεμβριανά μέχρι το Γράμμο είναι τόσο ζωντανές, είναι γιατί όταν άκουγα τις διηγήσεις και έγραφα ήταν σαν να τις έβλεπα και να τις ζούσα.

 

  1. Και φυσικά έχουμε και τους πολιτικούς, οι οποίοι στην ουσία ρυθμίζουν τις τύχες των ανθρώπων. Τσώρτσιλ, Τρούμαν, Μάρσαλ, Τίτο, Στάλιν. Πολιτικοί που στις πλάτες της Ελλάδας έπαιξαν τα δικά τους παιχνίδια. Τσακαλώτος, Παπάγος, Βαφειάδης, Ζαχαριάδης. Πολιτικοί που «προσπάθησαν» να σώσουν τη χώρα με διαφορετικά συμφέροντα ο καθένας. Γιατί πιστεύετε άφησαν τις ξένες δυνάμεις να επεμβαίνουν και να διαγράφουν με τις πράξεις τους το μέλλον της Ελλάδας;

Δεν ξέρω αν η λέξη «άφησαν» είναι σωστή. Φυσικά, όπως πάντα, υπήρχαν συμφέροντα. Σε τέτοιες περιόδους, όπως στην διάρκεια του Β Παγκοσμίου και στις αρχές του Ψυχρού πολέμου, το διεθνές περιβάλλον δεν μπορεί να αγνοηθεί. Αλλά τα μεγάλα λάθη είναι δικά μας. Από καμία πηγή πχ δεν προκύπτει ενθάρρυνση προς τον ΕΛΑΣ για τα Δεκεμβριανά και το ΚΚΕ μετά, να αρχίσουν ένοπλο αγώνα και μάλλον συμβαίνει το αντίθετο. Άρα, έχουμε λάθος εκτίμηση της κατάστασης.

Και το ότι άλλες χώρες όπως ανάφερα πριν απέφυγαν τελικά τον εμφύλιο, συνηγορεί στο ότι ο δικός μας δεν οφείλεται στον ξένο παράγοντα, όσο και αν οι ξένοι τελικά ενεπλάκησαν, Βρετανοί στην αρχή και Αμερικανοί με την πλευρά των κυβερνητικών, κομμουνιστικές χώρες, στέλνοντας εφόδια προ του ΔΣΕ. Στα «Χελιδόνια» προσπαθώ ακριβώς να δείξω την σταδιακή εμπλοκή των ξένων, αλλά δίνοντας και στην διεθνή σκηνή πέρα από την Ελλάδα και αυτό τα κάνει διαφορετικά από άλλα μυθιστορήματα για την ίδια περίοδο.

 

  1. Και σήμερα, οι ξένοι ρυθμίζουν και πάλι τη ζωή μας. Όχι με πόλεμο αυτή τη φορά, αλλά με την οικονομία. Τελικά, δεν διδασκόμαστε από τα λάθη μας; Είμαστε άξιοι της μοίρας μας;

Φοβάμαι πως δεν διδασκόμαστε. Ναι, η Ε.Ε. και η Ο.Ν.Ε. ρυθμίζει και θα ρυθμίζει μέχρι το 2060!(με βάση το τρίτο μνημόνιο και τις ρήτρες που ισχύουν για πλεονάσματα, υποθήκευση δημόσιας περιουσίας, αυστηρή επιτήρηση) την οικονομία τη Ελλάδας. Αλλά το ότι έγινε αυτό δεν οφείλεται στους ξένους. Οι ξένοι δεν δημιούργησαν το ελληνικό πελατειακό κράτος, ούτε την διόγκωση του δημοσίου τομέα με αποτελέσματα την αντίστοιχη έκρηξη του δημοσίου χρέους και την χρεωκοπία του 2010, ούτε την υπερχρέωση πολλών νοικοκυριών την εποχή της επίπλαστης ευημερίας, υπερκατανάλωση και lifestyle. Μόνο αν μάθουμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας θα τα αποφύγουμε στο μέλλον.

 

  1. Αλήθεια, τι αποκομίσατε εσείς από το βιβλίο και τι θα θέλατε να δουν οι αναγνώστες μέσα από αυτό;

Με έκανε να μελετήσω μια περίοδο που δεν γνώριζα. Ελπίζω το ίδιο να συμβεί και για τους αναγνώστες. Αυτός είναι ο σκοπός ενός καλού ιστορικού μυθιστορήματος. Να δώσει προσιτό τρόπο στην ιστορία και να κάνει τον αναγνώστη να προβληματισθεί.

 

  1. Κλείνοντας τη συζήτησή μας, θα ήθελα να μας πείτε αν ετοιμάζετε κάτι για το μέλλον κι αν θα είναι πάλι ένα ιστορικό – ψυχολογικό μυθιστόρημα. Σας ευχαριστώ πολύ για το χρόνο σας και να σας ευχηθώ καλοτάξιδο το βιβλίο.

Ναι, το επόμενο μυθιστόρημα είναι έτοιμο «Ο καλός πατερούλης» και είναι πιο εκρηκτικό ακόμα. Βασίζεται σε μια οικογενειακή ιστορία, την δολοφονία (μοναδική στα ελληνικά διπλωματικά χρονικά) του θείου μου πρέσβη Δημήτρη Νικολόπουλου, μέσα στην ελληνική πρεσβεία στην Μόσχα, τον Μάρτιο του 1938, από τις μυστικές υπηρεσίες του Στάλιν. Ήταν η περίοδος των δικών παρωδιών και των σταλινικών εκκαθαρίσεων, και αν και μυθιστόρημα βασίζεται σε άγνωστα στην Ελλάδα ντοκουμέντα και προσωπική μου αρχειακή έρευνα. Από μια άποψη, ξαναγράφει την πρόσφατη ελληνική ιστορία!

Χρυσή-Σίσυ Αγγελίδου

Από Κομοτηνή και Καλαμάτα, κατέληξα στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης, μετανάστρια του έρωτα. Λατρεύω τα ταξίδια και έχω γυρίσει σε πολλά - πολλά μέρη. Αλλά πάνω από όλα λατρεύω τα ταξίδια της ψυχής! Και έχω κάνει πολλά! Μέσα από την μοναδική, παντοτινή, ανεκτίμητη αγάπη για τα βιβλία. Αυτή την αγάπη -και όχι μόνο- θέλω να μοιραστώ μαζί σας.

Διαβάστε περισσότερα