Το διάβασμα είναι θεραπεία ψυχής. Υπάρχουν βιβλία τα οποία σου προσφέρουν μία διαφυγή απο την καθημερινότητα και υπάρχουν βιβλία τα οποία σε οδηγούν στο σκοτεινό βυθό της ανθρώπινης ύπαρξης. Ένα τέτοιο βιβλίο - βαθιά ατμοσφαιρικό, ανθρωποκεντρικό, ηθογραφικό - είναι και "Οι Απαράφθορες" του Καλύμνιου συγγραφέα Στέλιου Χαλκίτη.
Εστιάζοντας στον άγνωστο κόσμο των Καλύμνιων γυναικών, και συνδυάζοντας την τοπική ιστορία με το ψυχογράφημα των ανθρώπινων σχέσεων, ο Στέλιος Χαλκίτης μας προσφέρει ένα έργο το οποίο μας βάζει να "περπατήσουμε" στα δύσβατα μονοπάτια της ψυχής μας.
«Σ' ένα κέντρο αποκατάστασης ψυχικά νοσούντων η εξηντάχρονη ψυχίατρος Δαυίνα Δελμούζου γνωρίζει τον κατά πολύ νεότερο της τρόφιμο Ρωμανό Δοξιάδη. Μεταξύ τους αναπτύσσεται μια σχέση δυνατή, παράφορη, απελπισμένη, δίχως όρια.
Οι διακοπές τους στο νησί της Καλύμνου πυροδότησαν μια ξεθωριασμένη και εξεζητημένη ανάμνηση που είχε η Δαυίνα, κάτι που της είχε πει η Καλυμνιά μητέρα της όταν ήταν μικρό κοριτσάκι, κάτι για κάποιες κρυφές γυναίκες της Καλύμνου.
Εντάσσεται στον μυστικό όμιλο των εμβληματικών κρυφών γυναικών του νησιού όπου αρχίζει να μαθαίνει νέα πρωτόκολλα του έρωτα, της αγάπης, του θανάτου, και γενικά της ζωής. Ένα μυστικό κρύβει ο όμιλος, ένα μυστικό κρατούν επτασφράγιστο οι κρυφές γυναίκες. Οι ζωές των ηρώων περιπλέκονται και αποκαλύπτουν τα φωτεινά ύψη και τα σκοτεινά μπουντρούμια της ψυχής. Μια παιδική κούκλα περιφέρει το μυστικό... Η αποκάλυψή του συγκλονίζει...» (Οπισθόφυλλο).
Ο παράφορος έρωτας της Δαυίνας και του Ρωμανού, ο οποίος δεν εγκλωβίζεται στα κοινωνικά στεγανά και την λογική, αποτελεί το εφαλτήριο για την προσωπική αναζήτηση της Δαυίνας του παρελθόντος της και του μέλλοντός της. Η αναζήτηση αυτή θα την οδηγήσει πίσω στο νησί της, πίσω στην Κάλυμνο. Εκεί θα ψάξει και θα βρει τις «Απαράφθορες», τις γυναίκες εκείνες που «γνώρισε» μέσα από τις ιστορίες της μητέρας της. Τις γυναίκες εκείνες που προστατεύουν μία παιδική κούκλα. Μία κούκλα η οποία κρύβει ένα μυστικό. Πόση δύναμη έχει αυτό το μυστικό. Τι θα συμβεί αν βγει στην επιφάνεια; Θα καταστρέψει την Δαυίνα ή θα την λυτρώσει;
Όλα αυτά ξεπροβάλλουν μπροστά μας και η Δαυίνα μαζί με τον Ρωμανό και τις «Απαράφθορες» μας παρασύρουν σε ένα ξεχωριστό ταξίδι της ψυχής, της καρδιάς και του μυαλού. Σε ένα ταξίδι της γυναικείας ψυχής, των κοινωνικών κατεστημένων, της θέλησης για ζωή και την εναντίωση στον συναισθηματικό ρατσισμό. Γιατί ο έρωτας της Δαυίνας και του Ρωμανού είναι αυτό ακριβώς. Ένας έρωτας αντισυμβατικός. Ένας έρωτας ο οποίος ξεπερνά τον χρόνο και την φθορά. Ένας έρωτας ο οποίος φέρνει την Δαυίνα και τον Ρωμανό μπροστά στους δικούς τους δαίμονες και τους δίνει δύναμη να τους πολεμήσουν και να τους νικήσουν.
Την ίδια δυναμική ασκεί και το περιβάλλον μέσα στο οποίο εξελίσσεται η ιστορία των δύο πρωταγωνιστών. Το Ψυχιατρικό Κέντρο, η ψυχίατρος Δαυίνα και ο ασθενής Ρωμανός, αποτελούν το τέλειο «σκηνικό» για να έρθουμε αντιμέτωποι με την λογική και την παραφροσύνη. Ποια είναι τα όρια ανάμεσα σε λογική και τρέλα; Πότε ο άνθρωπος χάνει την αθωότητά του; Ένα παιδικό παιχνίδι, μία κούκλα, πόσο μπορεί να επηρεάσει τον ψυχισμό του; Ποιους μηχανισμούς ενεργοποιεί το μυαλό για να τον προστατέψει από καταστροφικές αναμνήσεις;
Όμως, αυτό που κυριαρχεί στην ιστορία, αυτό που δίνει το έναυσμα για να βγουν καλά κρυμμένα μυστικά στο φως, είναι «οι Απαράφθορες» και η Κάλυμνος. Ο κύριος Χαλκίτης, μέσα από την τοπική ιστορία της Καλύμνου, τις παραδόσεις, τους φόβους των κατοίκων, την θέση των γυναικών στην κοινωνία του νησιού, και τον μυστικό έργο των «Απαράφθορων», μας προσφέρει στην ουσία τον αγώνα των γυναικών για χειραφέτηση.
Τι σημαίνει, αλήθεια, η λέξη «Απαράφθορες»;
Ετυμολογικά προέρχεται από το στερετικό α- και παραφθορά (φθορά, αλλοίωση, παραμόρφωση). Άρα, «απαράφθορος» είναι εκείνος ο οποίος δεν έχει παραμορφωθεί ή διαβρωθεί από εξωτερικές πιέσεις, αλλοιώσεις ή την φθορά του χρόνου.
Και αυτό ακριβώς είναι οι «Απαράφθορες» της Καλύμνου. Είναι οι γυναίκες οι οποίες δεν έχουν υποστεί φθορά, οι γυναίκες οι οποίες είναι αδιάφθορες, αλώβητες, αγνές και αναλλοίωτες. Είναι οι γυναίκες, οι οποίες, αν και συνάντησαν δυσκολίες, κοινωνικές πιέσεις, αν και ήρθαν αντιμέτωπες με στερεότυπα της εποχής τους και την μοναξιά, κατάφεραν και διατήρησαν την αξιοπρέπειά τους. Οι «Απαράφθορες» ναι, έκαναν λάθη, παραδόθηκαν σε πάθη της καρδιάς και του κορμιού. Ωστόσο πολέμησαν απέναντι σε όλα αυτά και έμειναν αλώβητες ψυχικά.
Ο Στέλιος Χαλκίτης με την μοναδική του γραφή, την λυρική γλώσσα του, την ρέουσα αφήγηση, την χρήση της τοπικής διαλέκτου και τις ζωντανές εικόνες, μας δίνει το κλειδί να ανοίξουμε την πόρτα της καρδιάς και της ψυχής των γυναικών, οι οποίες έζησαν κάτω από την σκιά των αντρών τους και των κοινωνικών κατεστημένων.
"Οι Απαράφθορες" αποτελούν ένα ξεχωριστό κόσμημα για τη νεοελληνική λογοτεχνία. Πρόκειται για ένα έργο το οποίο αγγίζει την καρδιά. Ένα έργο το οποίο προβληματίζει και σε καθηλώνει, φέρνοντας στην επιφάνεια μία αλήθεια. Την αλήθεια πως η προσωπική διδαδρομή των ανθρώπων μπορεί να σηκώνει μεγάλυτερο βάρος ακόμα και απο την ίδια την ιστορία της πατρίδας τους. Με λόγο γεμάτο παλμό, αυθεντικότητα και βαθύ συναίσθημα, ο Στέλιος Χαλκίτης πτοσφέρει ένα διαχρονικό ανάγνωσμα για τα αδιάκριτα όρια της ανθρώπινης ελευθερίας, την θεραπευτική δύναμη της αγάπης και την κάθαρση που φέρνει η αποκάλυψη των κρυμμένων μυστικών.
